Etiket baskısında en pahalı hata baskı kalitesinde değil, içerikte yapılır. Tasarım onaylanır, binlerce adet basılır, ürünlere yapıştırılır; sonra zorunlu bir bilginin eksik olduğu ya da yazının okunamayacak kadar küçük kaldığı fark edilir. Bu noktada yapılacak tek şey baskıyı yenilemektir.

Bu yazı, etiket dosyasını baskıya göndermeden önce içeriğin doğru olup olmadığını kontrol etmenizi sağlıyor.

Etiket İçeriği Ürün Grubuna Göre Değişir

Her etikette bulunması gerekenler, ürünün hangi mevzuata tabi olduğuna göre farklılaşır. Üç ana grup öne çıkar.

Gıda ürünleri en ayrıntılı düzenlemeye tabidir. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği hem hangi bilgilerin bulunacağını hem de bu bilgilerin nasıl yazılacağını belirler.

Kozmetik ürünleri kendi mevzuatına tabidir ve içerik listesi, parti numarası, kullanım süresi gibi bilgileri zorunlu kılar.

Gıda dışı genel ürünler için zorunluluklar daha sınırlıdır ancak üretici bilgisi, menşe ve varsa uyarı işaretleri ticari açıdan gereklidir.

Aşağıdaki bölüm, düzenlemesi en net olan gıda etiketlemesini örnek alarak ilerliyor. Kendi ürününüz farklı bir gruptaysa da mantık aynıdır: önce zorunlu bilgiler listelenir, sonra bunlara alan ayrılır, en sonunda tasarım yapılır.

Gıda Etiketinde Zorunlu Bilgiler

Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin 9. maddesi, gıda etiketlerinde belirtilmesi zorunlu bilgileri sıralar. Bunlar arasında şunlar bulunur.

• Gıdanın adı
• Bileşenler listesi
• Alerjiye veya intoleransa neden olan belirli madde veya ürünler
• Net miktar
• Tüketim tarihi (tavsiye edilen tüketim tarihi ya da son tüketim tarihi)
• Muhafaza şartları ve kullanım koşulları
• Gıda işletmecisinin adı ve adresi
• Menşe ülke bilgisi (gerektiği durumlarda)
• Kullanım talimatı (gerektiği durumlarda)
• Belirli içki türlerinde alkol miktarı
• Beslenme bildirimi

Bu listenin ürününüze hangi maddelerinin uygulanacağı, ürün tipine ve ambalaj biçimine göre değişir. Nihai değerlendirme için gıda mühendisi ya da mevzuat danışmanıyla çalışmanız gerekir; buradaki amaç, tasarım aşamasında hangi bilgilere yer ayrılacağını önceden görmenizi sağlamaktır.

Yazı Boyutu Tasarımın Değil Mevzuatın Konusudur

Etiket tasarımında en sık yapılan hata, zorunlu bilgileri alan yetmediği için küçültmektir. Oysa asgari yazı boyutu tanımlanmıştır.

Aynı yönetmeliğin 16. maddesine göre zorunlu bilgiler, açıkça okunabilir olması sağlanacak şekilde x-yüksekliği en az 1,2 mm olan punto büyüklüğündeki karakterlerle yazılır. En geniş yüzeyi 80 cm²’den küçük ambalajlarda bu değer en az 0,9 mm olarak uygulanır.

Maddenin birinci fıkrası ayrıca bu bilgilerin “kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek ve silinmeyecek şekilde dikkat çekici bir yerde” yer almasını gerektirir.

Buradaki “x-yüksekliği” ifadesi punto değil, küçük harflerin gövde yüksekliğidir. Aynı puntoda farklı yazı tipleri farklı x-yüksekliği verir; bu yüzden “10 punto kullandık” demek tek başına uygunluk anlamına gelmez. Tasarımı yapan kişinin seçtiği yazı tipinde bu ölçüyü kontrol etmesi gerekir.

“Silinmeyecek şekilde” koşulu ise doğrudan baskı kararını ilgilendirir. Nemli, yağlı ya da soğuk ortamda kullanılacak etiketlerde laminasyon veya dayanıklı malzeme tercihi bir estetik tercih değil, uygunluk gerekliliğidir. Bu tarafı suya ve dış ortama dayanıklı etiket baskıları nasıl olmalı yazısında bulabilirsiniz.

Etiket Alanını Planlama Sırası

Zorunlu bilgiler belirlendikten sonra alan planı şu sırayla kurulur.

Önce zorunlu alan ayrılır. Bileşenler listesi ve beslenme bildirimi genellikle en çok yer kaplayan kalemlerdir. Bunlara ayrılacak alan baştan ölçülür.

Sonra marka alanı yerleştirilir. Logo ve ürün adı, kalan alanın içinde konumlandırılır. Bu sıra tersine döndüğünde, zorunlu bilgiler kenarlara sıkıştırılır ve okunaklılık koşulu karşılanamaz.

Ardından etiket ebadı gözden geçirilir. Bilgiler sığmıyorsa çözüm yazıyı küçültmek değil, etiketi büyütmek ya da katlanır etiket gibi bir çözüme geçmektir.

En son tasarım detayları eklenir. Renk, desen ve görsel öğeler, zorunlu bilgilerin okunaklılığını azaltmadığı sürece serbesttir. Koyu zemin üzerine koyu yazı, mevzuata uygun puntoda olsa bile okunabilirlik koşulunu karşılamaz.

Tasarım dosyasında ayrıca kesim çizgisi, taşma payı ve güvenli alan tanımlanmalıdır. Zemin rengi kenara kadar gidiyorsa taşma payı bırakılır; zorunlu bilgiler ise kesim çizgisinden yeterli mesafede tutulur. Dosya hazırlığının tamamı için baskıya hazır dosya nasıl hazırlanır yazısına bakabilirsiniz.

Malzeme Seçimi İçeriği Destekler

Etiketin üzerindeki bilgi ne kadar doğru olursa olsun, malzeme kullanım koşuluna uygun değilse bilgi okunamaz hâle gelir.

Malzeme karşılaştırmasının ayrıntısını sticker baskıda materyal seçimi vinil mi kâğıt mı yazısında bulabilirsiniz. Kargo tarafındaki ürünler için koli ve kargo etiketleri kategorisine bakabilirsiniz.

Baskıya Göndermeden Önce Kontrol Listesi

• Ürün grubuna ait zorunlu bilgilerin tamamı etikette var mı.
• Alerjen bilgisi bileşenler listesinde ayırt edilebilir şekilde belirtilmiş mi.
• Zorunlu bilgilerde x-yüksekliği en az 1,2 mm (80 cm² altı ambalajlarda 0,9 mm) sağlanıyor mu.
• Yazı ile zemin arasında yeterli kontrast var mı.
• Tüketim tarihi ve parti numarası için baskı sonrası alan bırakılmış mı.
• Kullanım koşuluna uygun malzeme ve laminasyon seçilmiş mi.
• Kesim çizgisi, taşma payı ve güvenli alan dosyada tanımlı mı.
• Barkod varsa yeterli boyutta ve kontrastta mı.

Beşinci madde sık atlanır. Tüketim tarihi ve parti numarası çoğu işletmede etiket basıldıktan sonra ayrı bir cihazla eklenir. Bu bilgilere yer ayrılmamışsa, etiketin tamamı yeniden basılmak zorunda kalır.

İçerikten Başlayın, Tasarımdan Değil

Etiket baskısında doğru sıra şudur: önce ürün grubuna ait zorunlu bilgiler listelenir, sonra bu bilgilere mevzuatın öngördüğü boyutta alan ayrılır, ardından malzeme kullanım koşuluna göre seçilir, en sonunda tasarım bu çerçevenin içine yerleştirilir.

Bu sırayla ilerlediğinizde, baskı sonrası fark edilen eksikler ve yeniden baskı maliyeti büyük ölçüde ortadan kalkar.

Etiket seçeneklerini görmek için etiket ve sticker baskı kategorisini inceleyebilir, tüm baskı ürünleri için dijital baskı ürünleri sayfasına göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Gıda etiketinde hangi bilgiler zorunludur? 

Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin 9. maddesi gıdanın adı, bileşenler listesi, alerjen bilgisi, net miktar, tüketim tarihi, muhafaza şartları, gıda işletmecisinin adı ve adresi, gerektiğinde menşe ülke ve kullanım talimatı ile beslenme bildirimini sayar. Ürününüze hangilerinin uygulanacağı ürün tipine göre değişir.

Etiket üzerindeki yazı en az kaç punto olmalı? 

Mevzuat puntoyu değil x-yüksekliğini esas alır. Zorunlu bilgiler için x-yüksekliği en az 1,2 mm olmalıdır. En geniş yüzeyi 80 cm²’den küçük ambalajlarda bu değer en az 0,9 mm olarak uygulanır.

X-yüksekliği nedir? 

Küçük harflerin gövde yüksekliğidir. Aynı punto değerinde farklı yazı tipleri farklı x-yüksekliği verdiği için, uygunluk punto üzerinden değil seçilen yazı tipi üzerinden kontrol edilmelidir.

Etikete tüketim tarihi nasıl eklenir? 

Çoğu işletmede tüketim tarihi ve parti numarası, etiket basıldıktan sonra ayrı bir cihazla uygulanır. Bu nedenle tasarım aşamasında bu bilgiler için boş ve düz bir alan bırakılması gerekir.

Nemli ortamda kullanılacak etikette hangi malzeme seçilmeli? 

Vinil ya da laminasyonlu etiket tercih edilir. Mevzuat zorunlu bilgilerin silinmeyecek şekilde yer almasını gerektirdiği için, nemli, yağlı ve soğuk ortamlarda malzeme seçimi estetik değil uygunluk konusudur.

Kaynaklar

• Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, madde 9 (zorunlu bilgiler) ve madde 16 (okunabilirlik, x-yüksekliği en az 1,2 mm; en geniş yüzeyi 80 cm²’den küçük ambalajlarda en az 0,9 mm; silinmeyecek şekilde yer alma koşulu): https://www.rok.org.tr/wp-content/uploads/2024/12/TGK-Gida-Etiketleme-ve-Tuketicileri-Bilgilendirme-Yonetmeligi.pdf
• Yönetmeliğin Resmî Gazete metni: https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/01/20170126M1-6.htm