Baskıya Hazır Dosya Nasıl Hazırlanır?

Baskıya hazır bir dosyanın beş şartı var: renk modu CMYK olmalı, çözünürlük gerçek boyutta 300 DPI olmalı, kenarlara 3 mm taşma payı eklenmeli, yazılar eğriye çevrilmeli ve dosya PDF olarak kaydedilmelidir.

Bu beşini yaptıysanız işinizin büyük kısmı bitti. Aşağısı, her maddenin neden gerekli olduğu ve nerelerde ters gidebileceği.

Baskıda yaşanan sorunların çoğu makineden değil dosyadan kaynaklanır. Ekranda kusursuz görünen bir tasarım, yanlış hazırlanmış bir dosya yüzünden matbaadan bambaşka çıkabilir.

 Renk modu neden CMYK olmalı

Ekranınız ışıkla çalışır ve rengi kırmızı, yeşil, mavi ışık karışımından üretir. Buna RGB denir. Baskı ise mürekkeple çalışır ve rengi camgöbeği, macenta, sarı ve siyahtan üretir. Buna CMYK denir.

İki sistemin üretebildiği renk aralığı aynı değil. RGB, CMYK'nın ulaşamadığı bazı renkleri gösterebilir; özellikle canlı turuncular, parlak yeşiller ve elektrik mavisi tonları.

Dosyanızı RGB gönderdiğinizde makine onu baskı sırasında CMYK'ya çevirir. Bu dönüşümde ulaşılamayan renkler en yakın karşılıklarına düşer. Sonuç genelde şudur: ekranda parlayan bir renk, kağıtta donuk çıkar.

Kontrolü kaybetmemek için dönüşümü siz yapın. Tasarımı baştan CMYK modunda kurun; hazır bir RGB dosyanız varsa dönüştürdükten sonra renkleri gözden geçirin.

Pantone ise ayrı bir konu. Kurumsal kimliğinizde tanımlı bir Pantone rengi varsa ve bunun tam karşılığını istiyorsanız, dört renk baskıyla yaklaşık bir sonuç alırsınız. Birebir karşılık için özel renk baskısı gerekir; bu da işin maliyetini ve yöntemini değiştirir.

Renk konusunun daha derinine poster baskısında renk kalibrasyonu yazımızda giriyoruz.

 Çözünürlük meselesi

300 DPI, "inç başına 300 nokta" demek ve standart baskı kalitesinin karşılığıdır.

Kritik olan nokta şu: bu değer basılacak gerçek boyutta geçerli olmalı. 300 DPI'lık küçük bir görseli tasarımda büyütürseniz çözünürlük düşer. 10 cm genişliğindeki bir görseli 20 cm'ye büyütmek, çözünürlüğü 150 DPI'a indirir.

İnternetten indirilen görseller genelde 72 DPI'dır ve baskıda bulanık çıkar. Ekranda net görünmesi yanıltmasın; ekran zaten 72 DPI'lık bir yüzeydir.

Bu kuralın iki istisnası var:

Vektörel dosyalar. Logo, ikon ve illüstrasyonlar vektörel olarak hazırlandıysa çözünürlük kavramı geçerli değildir. Matematiksel eğrilerden oluştukları için her ölçekte net kalırlar.

Büyük ebat baskılar. Bir billboard ya da branda, metrelerce uzaktan bakılmak üzere üretilir. Bu tür işlerde 300 DPI gereksiz ve dosya boyutunu anlamsızca şişirir; 72–150 DPI aralığı yeterlidir. Large ebat baskıda izleme mesafesi, çözünürlükten daha belirleyicidir.

 Taşma payı ve güvenli alan

Kesim makinesi hassastır ama kusursuz değildir. Her baskıda milimetrenin altında sapmalar olur.

Tasarımınızda zemin rengi ya da fotoğraf kenara kadar gidiyorsa ve dosyayı tam kesim ölçüsünde hazırladıysanız, bu sapma kağıdın kenarında ince beyaz bir şerit olarak görünür.

İki önlem alın:

Taşma payı. Zemini ve kenara dayanan görselleri her yönden 3 mm dışarı taşırın. A4 için tasarım alanı 210 × 297 mm, dosya ise 216 × 303 mm olur.

Güvenli alan. Yazı, logo ve önemli detayları kesim çizgisinden 3–5 mm içeride tutun. Kenara yapışan bir telefon numarası, kesimde yarısı gitmiş halde çıkabilir.

Katlamalı işlerde bir katman daha var: katlama çizgisinin üstüne denk gelen yazılar kırılma noktasında bozulur. Broşür hazırlıyorsanız kırım türlerini tasarıma başlamadan önce netleştirin.

 Yazıları eğriye çevirmek

Kullandığınız yazı tipi baskı yapan bilgisayarda kurulu değilse, program onu başka bir fontla değiştirir. Tasarımınız açıldığında yazılar kaymış, satırlar taşmış olur.

İki çözüm var:

- Yazıları eğriye çevirin (create outlines / convert to curves). Metin artık düzenlenebilir bir yazı değil, geometrik bir şekildir. En güvenli yöntem budur.

- Fontları PDF'e gömün. Metin düzenlenebilir kalır ama gömme işleminin gerçekten yapıldığını kontrol etmeniz gerekir.

Eğriye çevirmeden önce dosyanızın düzenlenebilir bir kopyasını saklayın. Sonradan bir yazım hatası fark ederseniz, eğriye çevrilmiş dosyada düzeltme yapamazsınız.

 Dosya formatı seçimi

PDF en güvenli formattır. Font, görsel ve renk bilgisini tek dosyada taşır, farklı programlarda aynı görünür. Baskı için PDF/X standartları (PDF/X-1a veya PDF/X-4) tercih edilir; bu profiller baskıya uygun olmayan öğeleri baştan eler.

AI, EPS ve CDR vektörel çalışma dosyalarıdır. Kabul edilir, ancak bağlı görsellerin ve fontların dosyayla birlikte gönderilmesi gerekir.

PSD ve TIFF piksel tabanlıdır. Fotoğraf ağırlıklı işlerde sorun çıkarmaz, ancak metin içeren tasarımlarda vektörel netliği veremez.

JPEG son çare olarak düşünülmelidir. Sıkıştırma yaptığı için özellikle keskin kenarlarda ve yazılarda kalite kaybı oluşur.

 Siyahın iki türü

Küçük yazılar ve ince çizgiler için %100 K (yalnız siyah kanal) kullanın. Diğer kanalları karıştırırsanız, kanalların üst üste oturmasında oluşacak minik kaymalar yazının kenarında renkli gölgeler yaratır.

Geniş siyah zeminler için ise yalnız siyah kanal yetersiz kalır; solgun ve gri görünür. Bu durumda diğer kanallardan da mürekkep eklenerek zengin siyah elde edilir. Kullanılacak karışım oranı kağıda ve baskı yöntemine göre değiştiği için, geniş siyah alan içeren bir iş hazırlıyorsanız oranı baskıyı yapacak tarafla teyit etmeniz doğru olur.

 Göndermeden önce son kontrol

- [ ] Renk modu CMYK

- [ ] Görseller gerçek boyutta 300 DPI

- [ ] Her kenardan 3 mm taşma payı var

- [ ] Önemli öğeler kesim çizgisinden en az 3 mm içeride

- [ ] Yazılar eğriye çevrildi veya fontlar gömüldü

- [ ] Küçük yazılar %100 K

- [ ] Dosya PDF olarak kaydedildi

- [ ] Sayfa sırası ve sayfa sayısı doğru

- [ ] Yazım hataları okundu

- [ ] Düzenlenebilir kopya arşivlendi

Son maddeyi hafife almayın. Baskıya giden işlerde en pahalı hata teknik değil, gözden kaçmış bir yazım hatasıdır; çünkü tirajın tamamı yeniden basılır.

 Sık Sorulan Sorular

Dosyamı RGB gönderirsem ne olur?

Baskı sırasında CMYK'ya dönüştürülür. Bu dönüşümde bazı renkler soluklaşabilir, özellikle canlı turuncu, parlak yeşil ve doygun mavi tonlarında fark belirgin olur. Dönüşümü kendiniz yapıp sonucu görmeniz daha kontrollü bir yol.

Taşma payı her işte gerekli mi?

Tasarımınız kenarlara kadar renk veya görsel içeriyorsa gereklidir. Etrafında beyaz kenar boşluğu bırakılan bir tasarımda taşma payına ihtiyaç duyulmaz.

Telefonla çektiğim fotoğrafı baskıda kullanabilir miyim?

Küçük ebatlarda genellikle sorun çıkmaz. Ancak fotoğrafı büyüttükçe çözünürlük düşer. Kullanmadan önce görselin gerçek piksel boyutunu kontrol edin ve basılacak ölçüde 300 DPI'a denk gelip gelmediğine bakın.

Canva ile hazırladığım tasarım baskıya uygun mu?

Uygun olabilir ancak çıktı ayarlarına dikkat etmeniz gerekir. Taşma payı seçeneğini açtığınızdan ve PDF olarak dışa aktardığınızdan emin olun. Renk modu konusunda sınırlama yaşarsanız dosyayı gönderirken bunu belirtin.

Yazıları eğriye çevirmezsem ne olur?

Kullandığınız yazı tipi baskı yapan bilgisayarda yoksa program onu başka bir fontla değiştirir. Satır uzunlukları değişir, tasarım kayar. Fontları PDF'e gömdüyseniz bu risk ortadan kalkar.

Dosyamda hata varsa haber verilir mi?

Tekin Ozalit'te dosyalar baskı öncesi kontrol edilir ve uygun olmayan dosyalar için e-posta ile bilgilendirme yapılır. Sipariş akışının detayları için nasıl sipariş verebilirim sayfasına bakabilirsiniz.